ภาษากะซอง : เสียงของคนกลุ่มสุดท้ายแห่งดินแดนตะวันออก

"เสียงสุดท้ายในความทรงจำ

“เสียงสุดท้ายในความทรงจำ

"เสียงสุดท้ายในความทรงจำ

“เสียงสุดท้ายในความทรงจำ

กะซองเป็นชื่อที่ใช้เรียกทั้งภาษาและกลุ่มชาติพันธุ์ซึ่งมีถิ่นฐานอยู่ที่อำเภอบ่อไร่ จังหวัดตราด บริเวณนี้เป็นที่ราบเชิงเขาของแนวเทือกเขาบรรทัดที่เชื่อมต่อระหว่างชายแดนไทย-กัมพูชา และภาคตะวันออกของประเทศไทย เชื่อกันว่าเป็นพื้นที่ดั้งเดิมของกลุ่มชนที่พูดภาษากะซอง ซัมเร รวมทั้งชอง ในจังหวัดจันทบุรี   เว็ปตรงแตกหนัก

            คำว่า “กะซอง”สันนิษฐานว่ามีความหมายว่า “คน” เดิมทีกะซองเป็นที่รู้จักของคนภายนอกว่า “ชองจังหวัดตราด (Chong of Trat)” (Isarangura, 1935) ด้วยมีความคล้ายคลึงของชื่อและความใกล้เคียงของภาษา ทำให้เข้าใจว่าเป็นภาษาเดียวกัน   ชาวกะซองบางคนก็เรียกตัวเองว่า “คนชอง”“พูดชอง” ด้วยเหมือนกัน เนื่องจากมีกลุ่มคำศัพท์คล้ายกัน แต่ภาษา วัฒนธรรม และสำนึกนั้นเป็นคนละกลุ่ม  สล็อตเว็บตรง

ชาวกะซองในปัจจุบันส่วนใหญ่อาศัยในพื้นที่หมู่บ้านคลองแสง บ้านด่านชุมพล และมีจำนวนเล็กน้อยอยู่ที่บ้านปะเดา ตำบลด่านชุมพล อำเภอบ่อไร่ จังหวัดตราด  ชาวกะซองสร้างครัวเรือนอยู่กระจัดกระจาย ปะปนกับคนไทยและคนกลุ่มอื่น ๆ เช่น ชาวลาวอีสาน ชาวจีน และชาวเขมรที่เข้ามาตั้งรกรากทีหลัง มีอาชีพทำเกษตรกรรม อาทิ ปลูกยางพารา ทำไร่สับปะรด และสวนผลไม้ ตลอดจนทำนาเพื่อบริโภคในครัวเรือนและไว้ขายบ้าง นอกจากนี้ยังมีรายได้เสริมจากการเก็บของป่าในช่วงฤดูแล้ง  สล็อตเว็บตรง

ชาวกะซองมีการแต่งงานกับคนนอกกลุ่มจึงเกิดการผสมผสานระหว่างเชื้อสายและวัฒนธรรมตามแบบไทย ส่งผลให้ประเพณีดั้งเดิมหลายอย่างเลือนหาย ที่ยังคงปฏิบัติกันอยู่ตามเดิมเห็นจะมีพิธีแต่งงาน การบูชาผีเรือนหรือผีบรรพบุรุษ  ส่วนการเล่นผีแม่มดเชิญผีมาเข้าร่างทรงเพื่อช่วยให้คนป่วยหายเจ็บไข้ปัจจุบันไม่มีแล้วด้วยหายไปพร้อมกับผู้เฒ่าผู้แก่ชาวกะซองกลุ่มสุดท้าย

 

อัตลักษณ์ภาษากะซอง

            ภาษากะซองจัดอยู่ในตระกูลออสโตรเอเชียติก (มอญ–เขมร) กลุ่มเพียริก  จากการสำรวจของนักภาษาศาสตร์พบว่าภาษากลุ่มนี้อยู่ในภาวะวิกฤตระดับรุนแรงเกือบทั้งหมด โดยภาษากะซองจัดอยู่ในสถานการณ์รุนแรงระดับ ๘ ซึ่งเป็นขั้นสุดท้ายที่กำลังจะสูญหายไป

            

“เสียงสุดท้ายในความทรงจำ

อัตลักษณ์ที่สำคัญของภาษากะซองคือ มีเสียงพยัญชนะต้น ๒๑ หน่วยเสียงพยัญชนะท้าย (ตัวสะกด) ๑๒ หน่วยเสียง เสียงตัวสะกดที่แสดงลักษณะเด่นของภาษานี้คือเสียง <><><> และ <>  ในส่วนของเสียงสระนั้น มีสระเดี่ยว ๑๗ หน่วยเสียง และมีสระประสมหน่วยเสียงเดียวคือ เสียงสระ <อัว>และในปัจจุบันภาษากะซองกำลังอยู่ในช่วงเปลี่ยนแปลงไปสู่ภาษามีวรรณยุกต์จากอิทธิพลภาษาไทย   สล็อตเว็บตรงไม่ผ่านเอเย่นต์

            ในด้านการใช้ศัพท์ ภาษากะซองมีคำศัพท์เฉพาะของกลุ่มตัวเองดังเช่น “ระแนง” แปลว่า ปาก“ครัน”แปลว่า  น่อง “คัด” แปลว่า  กัด“ตัก” แปลว่า ใหญ่“มาล”แปลว่า ไร่ เป็นต้น  

            ลักษณะสำคัญอีกประการหนึ่ง คือการเพิ่มหน่วยคำเติมซึ่งเป็นลักษณะสำคัญของภาษากลุ่มมอญ-เขมรตัวอย่างคู่คำที่เพิ่มหน่วยเติมหน้า เช่น

            “คึน”แปลว่า  ตัวเมีย กับ“สำคึน”แปลว่าผู้หญิง

            “ฮ้อบ”แปลว่า  กิน(ข้าว)กับ “นะฮ้อบ”แปลว่า   ของกิน (อาหาร) 

            ภาษากะซองใช้การเรียงคำในประโยคแบบ ประธาน-กริยา-กรรม (S-V-O)เช่น

            ฮ้อบกลง ฮือ นาน <กิน-ข้าว-หรือ-ยัง>แปลว่า กินข้าวหรือยัง

                อัยปี่ ท่อ จาม แปจ            <ใคร-ทำ-ชาม-แตก>แปลว่าใครทำชามแตก

                อาวัน ทู่ นัฮ<วันนี้-ร้อน-มาก>แปลว่าวันนี้ร้อนมาก เป็นต้น

วิกฤตการณ์ทางภาษาสู่การแก้ปัญหาจากฐานชุมชน

ปัจจุบันมีผู้พูดภาษากะซองที่ยังสื่อสารได้ดีไม่ถึง๑๐ คน ซึ่งล้วนแต่เป็นผู้สูงอายุ และมีแนวโน้มที่จะลดลงเรื่อยๆ  ส่วนในวัยกลางคนจนถึงรุ่นเยาว์แม้จะเข้าใจภาษาของตนอยู่บ้างแต่ไม่สามารถสื่อสารเป็นประโยคยาวๆ ได้    สล็อตเว็บตรง

ในปี ๒๕๔๔ชุมชนชาวกะซองบ้านคลองแสงได้พยายามฟื้นฟูภาษาและภูมิปัญญาท้องถิ่นของตนเองโดยผ่านการทำโครงการวิจัยเพื่อท้องถิ่น มีพี่เลี้ยงจากหน่วยงานทางวิชาการช่วยเหลือด้านกระบวนการวิจัย โครงการวิจัยแรกคือ แนวทางการพลิกฟื้นภาษากะซองเพื่อสืบทอดให้คนรุ่นหลังอย่างยั่งยืน บ้านคลองแสง ต.ด่านชุมพล อ.บ่อไร่ จ.ตราด” มีนายสันติ เกตุถึก เป็นหัวหน้านักวิจัย และมีป้าสมศรี เกตุถึก ปราชญ์ผู้รู้ภาษากะซองเป็นหัวเรี่ยวหัวแรงสำคัญในการทำงานเกิดผลเป็นการสร้างระบบตัวเขียนภาษากะซองด้วยตัวอักษรไทย เพื่อใช้เป็นเครื่องมือสำคัญในการบันทึกภูมิปัญญาท้องถิ่นและภาษากะซองอย่างเป็นระบบ

เมื่อมีระบบตัวเขียนแล้ว จึงเกิดการต่อยอดในการเขียนบันทึกนิทาน เรื่องเล่า องค์ความรู้และภูมิปัญญาที่สำคัญ ตลอดจนการแต่งเพลง และเขียนหลักสูตร-แผนการสอนภาษากะซอง เพื่อสอนในโรงเรียนประจำชุมชน แต่นโยบายการสอนยังไม่ราบรื่นเท่าที่ควร  จำนวนผู้พูดภาษากะซองจึงยังเพิ่มขึ้นไม่มากนัก

ในปี ๒๕๕๖ นางสาวเสวย เอกนิกร หนึ่งในคณะวิจัยชุมชนได้ชักชวนลูกหลานชาวกะซองให้ร่วมกันฟื้นฟูภาษาของตนเองอีกครั้งในโครงการ “กระบวนการเรียนรู้เพื่อสืบต่อภาษากะซองโดยคนกะซองรุ่นสุดท้าย” ซึ่งมีแนวคิดสำคัญเพื่อเพิ่มจำนวนผู้พูดภาษากะซองทั้งในกลุ่มผู้ใหญ่และเยาวชน โดยให้ไปเรียนภาษากับครูภูมิปัญญาตามบ้านในวันหยุด ฝึกทักษะฟัง-พูดอย่างเข้มข้นกับผู้สูงอายุที่ยังสามารถสื่อสารภาษากะซองได้ดี และพัฒนาไปสู่การเรียนภาษากะซองในชีวิตประจำวัน  การเรียนภาษาในกิจกรรมทางวัฒนธรรม เพื่อให้ผู้เรียนมีทักษะในการที่จะสื่อสารภาษากะซองได้ดีที่สุดในทุกสถานการณ์    สล็อตเว็บตรงแตกง่าย

ผู้รู้ภาษากะซองที่มีหลงเหลืออยู่ไม่มากนักต่างพอใจมากที่เห็นลูกหลานสนใจกระตือรือร้นและพยายามพูดคุยเป็นภาษากะซอง เกิดการเชื่อมความสัมพันธ์ระหว่างคนในครอบครัวและชุมชนมากขึ้นผ่านการเรียนภาษาท้องถิ่นที่ช่วงเวลาหนึ่งแทบจะไม่มีใครใช้สื่อสาร นับเป็นการพลิกฟื้นเสียงภาษากะซองที่กำลังจะเลือนหายไปจากชุมชนให้มีชีวิตขึ้นมาเพื่อสืบต่อไปสู่อนาคต

“เสียงสุดท้ายในความทรงจำ

ผลจากการขึ้นทะเบียนมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ

การที่ภาษากะซองได้รับการพิจารณาขึ้นทะเบียนมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ สาขาภาษา ประจำปีพุทธศักราช ๒๕๕๗ นอกจากจะสร้างความภาคภูมิใจแล้ว ยังมีส่วนกระตุ้นให้ชุมชนตระหนักถึงการอนุรักษ์ภาษาท้องถิ่นมากยิ่งขึ้น และมีส่วนทำให้ชุมชนและภาษากะซองเป็นที่รู้จักมากขึ้นทั้งในระดับชาติและระดับจังหวัด  แก้ไขความเข้าใจผิดของสังคมวงกว้างว่าภาษาของชุมชนนี้คือ “ภาษากะซอง” ไม่ใช่ภาษาชอง  และที่สำคัญคือมีเพียงชุมชนเดียวในประเทศไทยที่ยังใช้ภาษานี้อยู่ สื่อมวลชนต่างให้ความสนใจถ่ายทอดเรื่องราว สถาบันการศึกษาเริ่มมีโครงการศึกษาภาษาของชุมชนกะซองบ้านคลองแสงมากยิ่งขึ้น หน่วยงานในท้องถิ่นก็ให้ความสำคัญ โดยเชิญนักวิจัยท้องถิ่นไปบรรยายสาธิตภาษาและวัฒนธรรมกะซองตามงานสำคัญของจังหวัด

เหนือสิ่งอื่นใด กำลังใจที่ชาวกะซองได้รับจากการขึ้นทะเบียนมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติจะเป็นอีกหนึ่งพลังสำคัญที่ทำให้ลูกหลานชาวกะซองลุกขึ้นรักษาภาษาของตนเอง เหมือนดังบทกวีของชาวกะซองที่กล่าวว่า

            คะซึ้มกะซ่องก้าดน่อม่ดโฮย                                กึรินเทดโวยโมดคลินแฮง

                กึรินยิ่บญ่ายยิบร่อง                              อึแฮนคล่องกะแน่งแฮง

                บ้อแฮงญ่างอีนร่องอีน                          แฮงเจวซอนโมดคลินเคนชู

                ปาซากะซ่องเป็นปาซาซรุก                 ไอ้ปี้ยิบคลุกแฮงต้องซู้

                ปวกแฮงเป็นคซึ้มกะซ่อง                     แฮงกอฮตฺ้องกอฮเคร้เลว

                ปะซากะซ่องเป็นปาซามิญ                  แฮงตองกึฮรินจ่อยซงวนออน

คำแปล 

            คนกะซองใกล้จะหมดแล้ว               ลุกขึ้นเถิดหนาพี่น้อง

            ลุกขึ้นมาช่วยพูดช่วยร้อง                ให้มันคล่องปากเรา

            พวกเราพูดได้ร้องได้                      เราไปสอนพี่น้องลูกหลาน

            ภาษากะซองเป็นภาษาพื้นบ้าน        ใครมาไล่เราต้องสู้

            พวกเราเป็นคนกะซอง                   เราไม่กลัวไม่อายใคร

            ภาษากะซองเป็นภาษาแม่               เราต้องลุกขึ้นช่วยกันสงวนไว้         

อ้างอิงข้อมูลจาก

website: http://www.xn--12c3bbp2co4acc5a8j7dwd.com/

Comments are closed

Latest Comments

ไม่มีความเห็นที่จะแสดง